Hành vi cắn tai và cắn đuôi ở heo không chỉ gây ảnh hưởng đến phúc lợi động vật mà còn gây thiệt hại về kinh tế. Tuy nhiên, việc thu thập dữ liệu về hành vi trên quy mô lớn phục vụ công tác chọn giống gặp nhiều khó khăn. Thay vào đó, mức độ tổn thương ở những con heo bị cắn có thể được sử dụng làm chỉ tiêu gián tiếp trong chọn giống.

Mục tiêu: Nghiên cứu phân tích điểm số tổn thương tai và đuôi theo thang điểm ban đầu, dạng nhị phân và dạng tổng hợp, nhằm xác định cách định nghĩa tính trạng nào phù hợp nhất cho chọn lọc di truyền.

Phương pháp: Dữ liệu được thu thập từ sáu dòng heo thuần chủng, với tổng cộng 33.329 con. Nghiên cứu nhằm: (1) ước tính các tham số di truyền của tổn thương tai và đuôi bằng mô hình di truyền trực tiếp; (2) ước tính tương quan di truyền giữa tổn thương tai và đuôi; (3) so sánh các cách định nghĩa tính trạng khác nhau và ảnh hưởng của chúng đến độ chính xác, mức độ phân tán và độ chệch của giá trị giống ước tính (EBV); và (4) so sánh đáp ứng chọn lọc dự kiến đối với từng cách định nghĩa tính trạng.

Kết quả: Hệ số di truyền của các tính trạng tổn thương dao động từ 0,04 đến 0,06. Tổn thương tai và đuôi có tương quan di truyền ở mức trung bình (0,41–0,45), cho thấy khuynh hướng di truyền khiến một con heo trở thành đối tượng bị cắn ở tai và bị cắn ở đuôi là hai tính trạng khác nhau. Độ chính xác của EBV được đánh giá bằng phương pháp kiểm định chéo 5 lần và phương pháp hồi quy tuyến tính dựa trên quan hệ phả hệ, dao động từ 0,27 đến 0,57; mức độ phân tán từ 0,91 đến 1,18 và độ chệch không đáng kể. Khi chọn 5% số cá thể, tiến bộ di truyền có thể đạt khoảng 0,20–0,78 độ lệch chuẩn di truyền mỗi thế hệ, tùy theo tính trạng. Hiệu quả của chọn lọc trực tiếp hay gián tiếp cũng khác nhau tùy từng tính trạng.

Kết luận: Tổn thương tai và đuôi là những tính trạng có khả năng di truyền và có tương quan thuận ở mức trung bình. EBV của các tính trạng liên quan đến tổn thương tai và đuôi có độ chính xác ở mức trung bình, mức độ phân tán nhỏ và không có độ chệch đáng kể. Xét về phúc lợi động vật, các tác giả cho rằng điểm số tổn thương tai và đuôi theo thang điểm ban đầu là những tính trạng phù hợp để đưa vào mục tiêu chọn giống. Đối với tổn thương tai, chọn lọc trực tiếp dựa trên chính tính trạng này được dự đoán mang lại đáp ứng chọn lọc cao nhất. Trong khi đó, đối với tổn thương đuôi, chọn lọc dựa trên tính trạng tổn thương tổng hợp cho mức cải thiện cao nhất. Kết quả nghiên cứu cho thấy có thể cải thiện về mặt di truyền đối với tổn thương tai và đuôi thông qua công tác chọn giống.

Hegedűs, B., Galoro Leite, N., Bolhuis, J.E. et al. Genetic parameters and potential of reducing tail and ear damage in pigs through breeding. Genet Sel Evol 57, 39 (2025). https://doi.org/10.1186/s12711-025-00976-0